116 lat TOPR – niezwykła historia, niezwykli ludzie, misja
Dziś, 29 października 2025 roku, mija dokładnie 116 lat od oficjalnego powstania Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego. To właśnie tego dnia w 1909 roku galicyjskie Namiestnictwo we Lwowie zatwierdziło statut organizacji, która na stałe wpisała się w historię polskich Tatr i ratownictwa górskiego.
Szacowany czas czytania: 02:21
TOPR działa i ratuje już od 116 lat
Posłuchajcie o kolejnej rocznicy powstania TOPR:
Początki TOPR sięgają jednak jeszcze wcześniejszych wydarzeń. Już we wrześniu 1908 roku ratownicy przeprowadzili pierwszą, zorganizowaną akcję ratunkową, sprowadzając turystę z Buczynowych Turni. Do momentu oficjalnej rejestracji, TOPR miał już na koncie siedem takich akcji. Od samego początku celem organizacji było niesienie pomocy poszkodowanym w górach oraz poszukiwanie zaginionych turystów.
Pierwszym prezesem TOPR został dr Kazimierz Dłuski, a naczelnikiem Straży Ratunkowej – Mariusz Zaruski. Jego zastępcą był Klemens Bachleda, którego imię do dziś budzi szacunek wśród ratowników. Za znak organizacji przyjęto błękitny krzyż na białym tle – symbol, który stał się rozpoznawalny nie tylko w Tatrach.
Przez ponad sto lat działalności, losy TOPR nierozerwalnie splatały się z burzliwą historią regionu i kraju. Okresy wojen światowych, czasy Polski Ludowej, a także reorganizacje w strukturach ratownictwa górskiego – wszystko to miało wpływ na funkcjonowanie organizacji. W czasie II wojny światowej TOPR działał pod nazwą „Freiwillige Tatra Bergwacht Zakopane TOPR”, a od 1952 do 1991 roku funkcjonował jako Grupa Tatrzańska GOPR.
W grudniu 1991 roku TOPR odzyskał swoją historyczną nazwę. Od tego czasu organizacja nie tylko kontynuuje tradycje ratownicze, ale także rozwija współpracę międzynarodową – od 1999 roku jest członkiem światowej organizacji ratownictwa alpejskiego ICAR, a w 2004 i 2019 roku była gospodarzem dorocznego kongresu tej organizacji w Zakopanem.
Dziś TOPR to nowoczesna, profesjonalna służba ratownicza, zatrudniająca wysokiej klasy specjalistów oraz wspierana przez licznych wolontariuszy. Ratownicy są przygotowani do prowadzenia akcji w najtrudniejszych warunkach – od ratownictwa na stokach narciarskich, przez akcje jaskiniowe, lawinowe, ścianowe, aż po ratownictwo z powietrza. Każdego roku TOPR interweniuje około 3000 razy, z czego ponad 1200 to akcje ratunkowe w górach, często o wysokim stopniu trudności.
Stowarzyszenie liczy obecnie ponad 300 członków, w tym około 200 ratowników aktywnych, gotowych do niesienia pomocy o każdej porze dnia i nocy. Wśród nich jest 47 ratowników zawodowych, których etaty finansowane są przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Tatrzański Park Narodowy. Pozostali to ratownicy w stanie spoczynku, którzy nadal wspierają organizację, pełniąc dyżury informacyjne i angażując się w działania statutowe.
Od 1990 roku działalność TOPR wspiera Fundacja Ratownictwa Tatrzańskiego TOPR, która pomaga w pozyskiwaniu środków na sprzęt i szkolenia.
116 lat historii, tysiące akcji ratunkowych i niezliczone uratowane życia – Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe to nie tylko organizacja, to przede wszystkim ludzie z pasją i odwagą, którzy każdego dnia czuwają nad bezpieczeństwem wszystkich miłośników gór.
