Ślebodna Ławeczka Radia Alex, odcinek 6. Jesteśmy w Białce Tatrzańskiej! Podsumowanie audycji [GALERIA, WIDEO]

Szacowany czas czytania: 10:32

Ślebodna Ławeczka Radia Alex #5 – podsumowanie

Gość czwarty: Paweł Nowobilski opowie o festiwalu Kotelnica Summer Fest

Tatrzańskie Wici to coroczne wydarzenie kulturalne, którego częścią jest Festyn Białczański. W 2025 roku, festyn ten odbędzie się w ramach trzeciej edycji Kotelnica Summer Festival, który potrwa od 8 do 10 sierpnia. Festyn Białczański to okazja do zapoznania się z kulturą góralską, połączona z rozrywką i licznymi atrakcjami, takimi jak pokazy mody góralskiej, występy zespołów regionalnych, czy zabawy taneczne.

Gość trzeci: tajemniczy jegomość opowiada o wyborach Cepra roku

Podczas Kotelnica Summer Festival 2025 w Białce Tatrzańskiej odbędzie się jedna z najbardziej charakterystycznych i pełnych humoru atrakcji – Wybory Cepra i Ceperki Roku. To konkurs, który w zabawny sposób celebruje spotkanie góralskiej tradycji z turystami z całej Polski.

Udział może wziąć każdy pełnoletni uczestnik spoza Podhala, który ma ochotę zmierzyć się z góralskimi wyzwaniami. W programie znajdą się konkurencje sprawnościowe, quizy, zadania zręcznościowe i taneczne – wszystko z przymrużeniem oka i w duchu dobrej zabawy.

Eliminacje odbędą się w sobotę, 9 sierpnia, a wielki finał – w niedzielę, 10 sierpnia, na głównej scenie festiwalu. Na zwycięzców czekają tytuły, dyplomy, upominki i przede wszystkim – gromkie brawa publiczności.

Zapisy prowadzone będą na miejscu. Warto przyjść, wystartować lub kibicować – bo Kotelnica czeka na Ceprów i Ceperki z całej Polski!

Nie zabraknie też elementów typowo podhalańskich – Wybory Harnasia, Harnasiowe Próby, występy zespołów dziecięcych Mali Białcanie i Zyngierki Białcańskie, a także regionalne jadło i napitki, które dodadzą sił na całonocną zabawę.

Rodziny będą mogły wziąć udział w Rodzinnej Familiadzie, a dzieci skorzystać z licznych atrakcji przygotowanych specjalnie dla nich.

Gość drugi: Józef Dziubasik opowiada o wyciągach na Kotelnicy

Spółka powstała 1 lipca 2000 roku z inicjatywy białczańskich przedsiębiorców prowadzących własną działalność gospodarczą w zakresie turystycznym. Pojawiające się wcześniej próby powstania spółki nie odniosły sukcesu. Dzięki Józefowi Dziubasikowi i Stanisławowi Wodziakowi kupiono kolej krzesełkową za atrakcyjną cenę. Po podpisaniu umów dzierżawnych gruntu (około 60) prace ziemne rozpoczęły się na jesieni 2000 r. Do zimy 2000 r. została przeprowadzona niwelacja terenu i przygotowano dojazdy do nowo budowanej stacji narciarskiej.

 

Ośrodek udostępnił swe usługi narciarzom 8 grudnia 2001 r. 4-osobową kolej krzesełkową oddano do użytku w 2003 roku, 6-osobową – w 2005 roku, następną 4-osobową kolej krzesełkową – w 2007 roku, kolejną 6-osobową kolej krzesełkową – w 2011 roku, a dwie najnowsze 6-osobowe – w 2016 roku.

Początki z tradycji

Nazwa „Bania” pochodzi ze starowęgierskiego i w gwarze podhalańskiej oznacza kopalnię rudy lub łagodne, zalesione wzniesienie. W 1920 roku Karol Dziubasik nabył działkę o powierzchni 3,5 ha, planując prowadzenie tradycyjnego gospodarstwa góralskiego. Już w latach 50. zaczęli pojawiać się letnicy, a gospodarstwo zaczęło oferować pierwsze noclegi i gastronomię.

Narciarska rewolucja

W 1979 roku powstał Dom Wczasowy Janina, a w 1999 roku Józef Dziubasik skonstruował pierwszy wyciąg narciarski własnymi siłami. W kolejnych latach Bania rozwijała infrastrukturę narciarską, wprowadzając systemy naśnieżania, kolejne wyciągi i tworząc spółkę Kotelnica Białczańska – dziś jeden z największych ośrodków narciarskich w Polsce.

Białka Tatrzańska od lat pozostaje jedną z najpopularniejszych miejscowości górskich w Polsce, przyciągając turystów zarówno zimą, jak i latem. Rozbudowana infrastruktura turystyczna oraz szeroka oferta atrakcji sprawiają, że region ten cieszy się niesłabnącym zainteresowaniem wśród miłośników aktywnego wypoczynku.

Nowoczesne ośrodki narciarskie

Białka Tatrzańska szczególnie zimą zachwyca doskonałymi warunkami do uprawiania sportów zimowych. W miejscowości działa kilka ośrodków narciarskich, które oferują różnorodne trasy zjazdowe i nowoczesne wyciągi. Do najważniejszych należą:

Ośrodek Narciarski Kotelnica Białczańska – największy w regionie, oferujący aż 5 wyciągów krzesełkowych oraz wielokrotnie nagradzany w ogólnopolskich rankingach.
Wyciągi Narciarskie Bania – z jednym wyciągiem krzesełkowym, idealne dla rodzin z dziećmi i początkujących narciarzy.
Stacja Narciarska Kaniówka – również wyposażona w wyciąg krzesełkowy, popularna wśród osób szukających spokojniejszych tras.

Większość ośrodków korzysta ze wspólnego systemu karnetów „Tatry Super Ski”, co ułatwia korzystanie z różnorodnych tras bez konieczności kupowania osobnych biletów.

Atrakcje przez cały rok

Choć Białka Tatrzańska słynie przede wszystkim z sezonu zimowego, miejscowość nie traci na atrakcyjności także poza nim. Przepływająca przez region rzeka Białka stwarza doskonałe warunki do uprawiania sportów ekstremalnych, takich jak kajakarstwo górskie czy spływy pontonowe. Okoliczne wzgórza z kolei są chętnie wykorzystywane przez paralotniarzy, którzy mogą podziwiać malownicze krajobrazy z lotu ptaka.

Relaks w termach

Jedną z największych atrakcji Białki Tatrzańskiej są baseny termalne Terma Bania, otwarte w 2011 roku. Kompleks oferuje bogatą strefę rekreacyjną o powierzchni lustra wody ponad 1380 m². Woda termalna, pozyskiwana z głębokości 2500 metrów, osiąga temperaturę około 80 stopni Celsjusza. Dodatkowo dach obiektu został pokryty naturalną roślinnością, co wpisuje się w nowoczesne trendy ekologiczne.

Turystyczny potencjał Białki Tatrzańskiej dostrzegają zarówno krajowi, jak i zagraniczni turyści. W sezonie zimowym liczba odwiedzających potrafi trzykrotnie przekroczyć liczbę stałych mieszkańców miejscowości. Wszystko to sprawia, że Białka Tatrzańska pozostaje jednym z najważniejszych punktów na mapie polskiej turystyki górskiej przez cały rok.

Gość pierwszy: Białczanin Piotr Kuruc opowie o historii i tradycjach swojej miejscowości

Białka Tatrzańska – Miejscowość rozciąga się na długości ponad 8 kilometrów, a jej wyjątkowe położenie sprawia, że od południowej strony otwiera się szeroka dolina prowadząca w kierunku Tatr Bielskich. Dzięki temu Białka Tatrzańska cieszy się wysokim poziomem nasłonecznienia, co łagodzi typowy dla gór osty klimat.

Początki Białki Tatrzańskiej sięgają XVII wieku. Wieś została założona na tzw. „surowym korzeniu”, czyli na terenie, na którym wcześniej nie istniała żadna osada. Proces ten miał miejsce za panowania Władysława IV Wazy, prawdopodobnie w latach 1616–1618. Oficjalny przywilej lokacyjny został wydany 20 czerwca 1637 roku przez króla Władysława IV, a głównym beneficjentem był Wojciech Nowobilski. Dokument ten nadawał prawo do zakładania osady oraz użytkowania okolicznych pastwisk, znanych jako Brzegi, Góra Kiczora, Wołoszyńskie i tereny w pobliżu Rybiego Stawu. W skład nadanych terenów wchodziły także obszary przy potokach Białki, Komarnikowego i Leśnicy.

Kolejne potwierdzenie praw do tych ziem nastąpiło 11 listopada 1669 roku, kiedy król Michał Korybut Wiśniowiecki rozszerzył przywileje, dodając do nich polany Rymarz i Lichwierzówka. Dzięki tym nadaniom Białka Tatrzańska    obejmowała nie tylko tereny mieszkalne, ale również rozległe dobra leśne w Tatrach, w tym okolice Morskiego Oka i Wołoszyna.

Tradycyjne kożuchy i serdaki z Białki Tatrzańskiej – historia i powrót dawnej mody

Kożuchy i serdaki określane mianem „białczańskich” to elementy odzieży, które przez wieki stanowiły podstawę stroju wierzchniego górali podhalańskich. Ich największa popularność przypadała na XIX wiek, kiedy były powszechnie używane zarówno przez mężczyzn, jak i kobiety zamieszkujące region Podhala. Wyróżniały się przede wszystkim charakterystyczną, białą barwą, uzyskiwaną dzięki procesowi „kredowania”, polegającemu na wcieraniu w skórę mąki jęczmiennej podczas wyprawiania.

Kożuchy białczańskie odznaczały się dłuższym krojem niż późniejsze kożuszki liptowskie, które pojawiły się na Podhalu. Męskie modele sięgały do kolan, podczas gdy kobiece – o bardzo podobnym fasonie i zdobieniu – były nieco dłuższe, sięgając poniżej kolan. Dzięki temu zapewniały skuteczną ochronę przed surowym, górskim klimatem, co miało szczególne znaczenie w czasach, gdy ludzie przemieszczali się pieszo i nie istniały udogodnienia współczesnego transportu.

Ozdobne detale na kożuchach białczańskich były wykonywane z dużym wyczuciem estetycznym. Dekoracje pojawiały się wzdłuż stojących kołnierzy, na połach, rękawach oraz wokół otworów kieszeniowych. Do ich wykonania używano włóczki lub bardzo wąskich wstążek. Ważnym elementem identyfikacji regionalnej były kolory nici używanych do zdobień – na Podhalu dominowała czerń, natomiast na sąsiednim Spiszu czerwień.

Dodatkową ozdobę stanowiły drewniane guziki pokrywane skórą w kolorze kożucha oraz dekoracyjne skórzane listwy. Szczególnie charakterystyczne były listwy obszywane naprzemiennie białymi i czarnymi kawałkami futra o krótkiej, prostej sierści.

Z biegiem lat tradycyjne kożuchy i serdaki białczańskie zostały wyparte przez wyroby sprowadzane z południowej strony Tatr, głównie z Liptowa na Słowacji. Przez ponad sto lat oryginalne stroje przechowywane były w domowych skrzyniach, czekając na swój powrót. Współcześnie coraz częściej można zauważyć powrót do dawnej mody – proste i funkcjonalne kożuchy białczańskie znów budzą zachwyt, stając się symbolem lokalnej tradycji i fascynując kolejne pokolenia mieszkańców Podhala.

Białka Tatrzańska

Początki Białki Tatrzańskiej sięgają XVII wieku. Wieś została założona na tzw. „surowym korzeniu”, czyli na terenie, na którym wcześniej nie istniała żadna osada. Proces ten miał miejsce za panowania Władysława IV Wazy, prawdopodobnie w latach 1616–1618. Oficjalny przywilej lokacyjny został wydany 20 czerwca 1637 roku przez króla Władysława IV, a głównym beneficjentem był Wojciech Nowobilski. Dokument ten nadawał prawo do zakładania osady oraz użytkowania okolicznych pastwisk, znanych jako Brzegi, Góra Kiczora, Wołoszyńskie i tereny w pobliżu Rybiego Stawu. W skład nadanych terenów wchodziły także obszary przy potokach Białki, Komarnikowego i Leśnicy.

Kolejne potwierdzenie praw do tych ziem nastąpiło 11 listopada 1669 roku, kiedy król Michał Korybut Wiśniowiecki rozszerzył przywileje, dodając do nich polany Rymarz i Lichwierzówka. Dzięki tym nadaniom Białka Tatrzańska obejmowała nie tylko tereny mieszkalne, ale również rozległe dobra leśne w Tatrach, w tym okolice Morskiego Oka i Wołoszyna.

Drewniany kościół w Białce Tatrzańskiej – perła architektury podhalańskiej

Drewniany kościół pw. św. Szymona i Judy Tadeusza w Białce Tatrzańskiej to jeden z najcenniejszych zabytków sakralnych regionu Podhala. Usytuowany malowniczo na wzgórzu, otoczony starymi drzewami, od wieków stanowi ważne miejsce dla mieszkańców oraz licznych turystów odwiedzających tę popularną miejscowość.

Historia świątyni sięga pierwszej połowy XVIII wieku. Kościół został wzniesiony w latach 1700-1702, co czyni go jednym z najstarszych drewnianych obiektów sakralnych w tej części Małopolski. Budowla zachwyca tradycyjną konstrukcją zrębową oraz charakterystyczną architekturą typową dla regionu podhalańskiego. Szczególną uwagę przyciągają misternie rzeźbione detale, a także oryginalny wystrój wnętrza.

W środku świątyni można podziwiać zabytkowy ołtarz główny oraz dwa ołtarze boczne, które pochodzą z XVIII wieku. Polichromie i dekoracje malarskie nawiązują do motywów ludowych, a bogato zdobione wyposażenie jest świadectwem kunsztu dawnych rzemieślników. Na uwagę zasługuje także drewniana dzwonnica, która wraz z kościołem tworzy harmonijny zespół architektoniczny.

Kościół w Białce Tatrzańskiej jest nie tylko miejscem kultu religijnego, ale także cennym zabytkiem wpisanym na listę Szlaku Architektury Drewnianej województwa małopolskiego. Corocznie przyciąga wielu miłośników historii i sztuki, którzy chcą na własne oczy zobaczyć unikalny przykład drewnianej architektury sakralnej. Regularnie odbywają się tu msze święte oraz wydarzenia o charakterze religijnym i kulturalnym.

Nazwisko Nowobislkich w Białce -od pierwszego sołtysa Białki Wojciecha Nowobilskiego, któremu król Władysław IV wydał przywileje lokacyjne w 1637 roku, przez proboszczy, księży, poetkę Hanke Nowobielską (która w rzeczywistości nazywała się Janka Fiutowska), po współczesność.

Czytaj także:

• Ślebodna Ławeczka Radia Alex, odcinek 5. Odwiedzamy Szaflary! Podsumowanie [GALERIA, WIDEO]
• Ślebodna Ławeczka Radia Alex z Niedzicy. Podsumowanie odcinka 4 [GALERIA, WIDEO]

Białka Tatrzańska Ślebodna Ławeczka Radia Alex